قرارهاي تلگرامي گذران بدون هدف اوقات فراغت

دکتر هادي البرزي: پايگاه خبري جامك/ چندي است که در جامعه از قرارهايي صحبت مي شود که از سوي برخي جوانان و يا نوجوانان با استفاده از شبکه هاي اجتماعي صورت مي گيرد و آنها در مکان­هاي مشخص شده با هماهنگي در فضاي تلگرام دور همديگر جمع مي شوند. از اين نوع  قرارها مي توان به مثال هايي از  قيبل تجمع دهه هفتادي و هشتادي ها در مقابل مرکز خريد کوروش براي جشن گرفتن پايان امتحانات و شروع تعطيلات و حضور دهه هشتادي ها در پارک آب و آتش طي چند هفته اخير اشاره کرد. اما نکته مهمي که در نگاه اول راجع به قرارها به چشم مي­آيد عنوان دهه هفتادي و دهه هشتادي هاست که اين موضوع را مورد توجه قرار مي دهد. با نگاهي به سن افراد شرکت کننده در اين تجمع ها افرادي با سنين 15 تا 25 سال را بدست مي­دهد، نسلي که جوان يا نوجوان هستند.

دسته بندی های مختلفی از نسل ها بر مبنای مصرف رسانه و رسانه های حاکم در دورۀ زندگی در دنيا صورت گرفته است که شامل نسل های ايکس(X) و واي(Y) و زد(Z) است. نسل X در دهه 1960 به دنيا آمده است و به قبل از ظهور اينترنت تعلق دارد. اما نسل Y در دهه 1980 به بعد به دنیا آمده است، این نسل با ظهور تلویزیون های ماهواره ای، اینترنت و فناوری های نوین ارتباطات و اطلاعات (موبایل و…)، کتابهای الکترونیکی، رسانه های وب 1 سروکار دارد. نسل Z هم برای متولدین 2001 به بعد که در سال 2020 به بلوغ می رسند، به کار می رود. این نسل، نسل دوران اوج رسانه ها و فناوری های نوین، ظهور و توسعه رسانه های اجتماعی نوین مانند وبلاگ ها، ویکی ها، وب 2 و شبکه های اجتماعی و دیجیتالی شدن بیشتر عرصه های ارتباطات اجتماعی است.

اما در کشور ما نسل y وz  ایرانی که متولد دهه هفتاد و هشتادي  هستند و در دوران توسعه کامپیوترها، بازی های کامپیوتری، فناوری های نوین ارتباطات و اطلاعات مانند موبایل و اینترنت و شبکه هاي اجتماعي، بازی های رایانه ای و تعاملي رشد و بلوغ يافته اند. ويژگي هايي که علماي ارتباطات براي نسل y و z متصور هستند، آنها را مصرف کنندگان فعال رسانه هاي نوين مي دانند. به طوري که در بين بعضي از آنها اعتیاد به فناوري موبایل و شبکه های اجتماعی و دریافت پیام کوتاه باعث شده این نسل را نسل ديجيتال زده بنامند. اما با نگاهي به نحوه استفاده و کاربرد تلگرام در نسلy  و z ايراني ها، نشان مي دهد استفاده از اين شبکه هاي مجازي معطوف به سرگرمی و گذران اوقات فراغت به شکل منفعلانه است  و اکثر کنش‌ها و واکنش ها در اين فضا باعث مدت زمان حضور زياد کاربر در شبکه‌های اجتماعی شده است. به طوريکه، فعالیت اغلب کاربران رسانه‌های اجتماعی نوین، در این شبکه‌ها معطوف به اشتراک گذاشتن جملات و عکس‌ها و محتواهای زرد و سرگرمی محور است که اين قرارهاي تلگرامي را نيز به نوعي مي توان استفاده معطوف به سرگرمی و گذران اوقات فراغت بدون هدف دانست، در حالی که کاربر می‌تواند در این فضا استفاده فرهنگي، آموزشي ، اقتصادی و سرگرمي مناسبي داشته باشد. اما این گرایش‌ها در کاربران ایرانی به ويژه نسل Y و Z اين روزهاي شبکه هاي اجتماعي ضعيف است.

به نظر مي رسد، آنچه در شرايط فعلي لازم است برنامه­ريزي مناسب براي آشنايي و استفاده صحيح نسل جوان و نوجوان از شبکه­هاي اجتماعي توسط دستگاه­هاي فرهنگي و آموزشي است تا علاوه بر بالا بردن سواد رسانه اي  آنها، راه هاي درست را براي جلوگيري از گذران اوقات فراغت بدون هدف و  اتلاف وقت و هزينه در نظر بگيرند و از اين طريق، از آسيب هاي فردي پيش روي نسل نوجوان و جوان که  مي تواند منجر به  آسيب هاي اجتماعي و فرهنگي شود، جلوگيري کنند.

* كارشناس رسانه