کدخبر : 237
سه شنبه ۲۶ آبان ۱۳۹۴ - ۹:۳۱
فاقددیدگاه

گمرک الکترونیک و نقش آن در تسهیل فرایند امور گمرکی

چالش هاي فراروي سازمان گمرك، موجب تغيير مداوم نظام مديريتي گمرك ها در كشورهاي مختلف جهان گشته است و مديران سازمان گمرك هاي جهان با چالشهاي گسترده اي روبرو هستند. گرايش به سمت جهاني شدن؛ افزايش تغيير و تحولات تكنولوژي؛ مشتري مداري؛ كاهش عمر محصول؛ تغيير ماهيت كالا؛ منطقه گرايي و ... شده است

اختصاصی جامک/ ساسان حقیقت:    چالش های فراروی سازمان گمرک، موجب تغییر مداوم نظام مدیریتی گمرک ها در کشورهای مختلف جهان گشته است و مدیران سازمان گمرک های جهان با چالشهای گسترده ای روبرو هستند. گرایش به سمت جهانی شدن؛ افزایش تغییر و تحولات تکنولوژی؛ مشتری مداری؛ کاهش عمر محصول؛ تغییر ماهیت کالا؛ منطقه گرایی و … شده است و تنوع رقابت شکل جدیدی از رهبری را می طلبد. بنابراین ضروری است که مدیران آمادگی اداره تغییرات در محیط پویا و متغیر را داشته باشند و سازمانها نیز برای ایجاد تغییر باید در جه ت بهبود کارها فشار وارد آورند، در غیر این صورت موجودیت و بقای خود را در معرض تهدید و نابودی قرار می دهند؛ چرا که امروزه بیش از هر زمان دیگری موجودیت سازمانها دستخو ش تهدید قرار گرفته است. در این مقاله به بررسی نقش گمرک الکترونیک در تسهیل فرایند امور گمرکی پرداخته شده است. نتایج این پژوهش حاکی است که با استقرار گمرک الکترونیکی، به دلیل الکترونیکی شدن فرایند های روزمره گمرک در امور گمرکی مربوط به صادرات، مستند سازی الکترونیکی در امور گمرکی مربوط به صادرات با استفاده از ساختار مشترک و ایجاد ارتباط اینترنتی بین ادارات نظارتی به امور گمرکی مربوط به صادرات از شفافیت بیشتری برخوردار می شود و صادرات کالا و خدمات تسهیل می گردد.
بخشی از تجارت بین المللی را صادرات کشورها تشکیل می دهد. در واقع یکی از راههای افزایش حصول ارزِ خارجی و در نتیجه توسعه اقتصادی، صادرات کالا و خدمات می باشد. بدون تردید، توسعه و گسترش صادرات در جهان امروز و در شرایطی که هر کشور تلاش می کند سهم بیشتری از بازار جهانی را نصیب خود سازد، کار سهل و آسانی نیست و کشورها بیش از گذشته دریافته اند که داشتن سهمی از بازار یک کشور، فقط محدود به منافع مادی و اقتصادی برای آن کشور نیست، بلکه به تعبیر؛ حضور فرهنگی و سیاسی نیز می باشد. حساسیت و اهمیت صادرات کالا و خدمات برای کشورها موجب شده است تا این کشورها، ابزارها و عوامل موثر در آن را شناسایی و در جهت توسعه ی صادرات تلاش نمایند.
خدمات گمرکی از عوامل موثر در توسعه ی صادرات کالا و خدمات می باشند. در واقع تجارت بین المللی در جهان بدون استفاده از خدمات گمرکی معنا و مفهومی ندارد. گمرک به عنوان یکی از اجزای مهم و لاینفک تجارت خارجی هر کشور، محل تماس، ارتباط و ارائه ی اطلاعات از جانب سیر عاملین تجارت و مجری قوانین و مقررات و دستورالعمل های صادره در زمینه ی امور صادرات و واردات می باشد. اهمیت نقش گمرک به حدی است که میزان سرعت و کارآیی آن بعضی اوقات به عنوان معیاری برای ارزیابی فعالیت های تجارت خارجی هر کشور و یا حتی اقتصاد کلان آن کشور در نظر گرفته می شود. در واقع مهمترین نقش گمرک ارتقا کارآیی فرایند صادرات و واردات و تأمین و تحلیل آمار و اطلاعات مربوط به تجارت خارجی کشورها می باشد. به همین دلیل است که امروزه معتقدند؛ اتوماسیون گمرک، جزء حیاتی هرگونه برنامه ی تسهیل تجارت می باشد.
با توجه به حجم بالای تجارت و سرعت فزاینده ی معاملات تجاری، گمرک نیز ناگزیر است متحول گردد، زیرا که مراجعه کنندگان به گمرک به همان سرعتی که کالای خود را میخرند و حمل می کنند، توقع دارند با همان سرعت هم عملیات ترخیص کالا در سیستم گمرکی پیش برود. به علاوه با توجه به ظهور تجارت الکترونیکی، امروزه انتظار جامعه ی تجاری این است که رویه های گمرکی، شفاف و قابل پیش بینی شود و ترخیص کالاها سریع صورت گیرد. از طرفی دولت انتظار جمع آوری درآمدها و اعمال موثر مقررات و قوانین صادرات و واردات را دارد. به منظور تأمین این انتظارات، بسیاری از ادارات گمرکی مبادرت به بازنگری و تجارت الکترونیکی برای پشتیبانی عملیاتشان استفاده می کنند. در واقع امروزه رویه های گمرکی بدون به کارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات برای تجارت جهانی مانع بزرگی محسوب می شود. در این مقاله تلاش خواهد شد از طریق برجسته نمودن نقش پیشرفت های تکنولوژیکی در فرآیند گمرک، مسئولان اقتصادی و گمرکی کشور را متقاعد به استفاده از این پیشرفت ها در فرآیند کاری خود نمود. زیرا اعتقاد بر آن است گمرک الکترونیکی نقش بسزایی در کاهش هزینه های مبادله، سرعت نقل و انتقال، بهبود ارتباطات، مشارکت راحتتر طرفهای تجاری ایفا می نماید و با استفاده از این فناوری اطلاعات و ارتباطات و ایجاد گمرک الکترونیکی می توان تمامی عملیات، محاسبات و نظارت های گمرکی را با دقت و به سهولت انجام داد و دیگر مشکلی تحت عنوان عدم دقت و یا تعویق انجام مراحل وجود نخواهد داشت.

تجارت الکترونیک و ارتباط آن با گمرک
مطابق با دیدگاه اتحادیه اروپا تجارت الکترونیکی به معنای انجام تجارت به صورت الکترونیکی است که در آن طرفین به جای تبادلات فیزیکی یا تماس مستقیم فیزیکی به صورت الکترونیکی تعامل دارند. همچنین می توان گفت تجارت الکترونیکی عبارت است از مبادله تجاری بدون استفاده از کاغذ که در آن مبادله الکترونیکی داده ها به عنوان یک ابزار به همراه پست الکترونیک، تابلوی اعلانات الکترونیکی، انتقال الکترونیک وب و سایر فناوری های مبتنی بر شبکه استفاده می شود، به عبارت دیگر مبادله الکترونیکی داده ها به عنوان ستون فقرات تجارت الکترونیکی عمل می نماید. بنابراین تجارت الکترونیکی عبارت است از انجام فرایند خرید ، فروش ، انتقال و مبادله کالاها ، خدمات و اطلاعات از طریق شبکه های رایانه ای از جمله اینترنت.
گسترش تجارت الکترونیکی در سطح بین المللی به قدری سریع صورت گرفته و مزایای مرتبط با آن به اندازه ای روشن و روز به روز در حال افزایش است که کشورهای در حال توسعه به شدت در استفاده از آن ترغیب شده و هر کدام برنامه های خاصی را برای شروع تجارت الکترونیکی ، نهادینه کردن آن و گسترش و رشد آن انتخاب کرده اند. مزایای مرتبط بر استفاده از تجارت الکترونیکی مانند کاهش هزینه ها، افزایش کارایی و بهره وری، استفاده از مقیاس وسیع در تولید، رقابتی شدن بازارها، دسترسی سریع و آسان به اطلاعات مورد نیاز در معاملات، کاهش و حذف محدودیتهای بازار، افزایش تعداد عرضه کنندگان کالا، بالا رفتن قدرت انتخاب مصرف کنندگان و از انجا که موجبات افزایش رفاه و استفاده بهینه از منابع و امکانات را فراهم می سازد، به قدری مورد توجه قرار گرفته که برخی از کشورهای در حال توسعه مثل تایلند و تایوان استراتژی ملی خود را در قالب برنامه های توسعه اقتصادی – اجتماعی ، اسنراتژی تجارت الکترونیکی انتخاب کرده اند.
امروزه گمرک به عنوان اولین و مهمترین مجری مقررات تجارت خارجی در کنار سایر عوامل در تجارت بین الملل اعم از بانک، بیمه، موسسات حمل و نقل و …. متاثر از اوضاع و شرایط حاکم بر زنجیره تجارت بین الملل است. عوامل و جریانات موثربر عملکرد گمرکات، فضایی که گمرکات در آن کار می کنند و بالاخره نحوه رویکرد و تعامل گمرک با این عوامل و شرایط، مسائلی هستند که بررسی محیط عملیاتی را تشکیل می دهند. در بررسی محیط عملیاتی شرایط در حال تغییر جهان در عرصه بین الملل و چالشهای ناشی از آن جهت همراهی و هماهنگ نمودن دیدگاه، اهداف، اولویتها و برنامه های کاری سازمان جهانی گمرک و کشورهای عضو آن می باشد.
با توجه‌ به‌ حجم‌ بالای‌ تجارت‌ و سرعت‌ فزاینده‌ معاملات‌ تجاری‌، گمرک‌ نیز، ناگزیر است‌ متحول‌ گردد؛ زیرا که‌ مراجعه‌‌کنندگان‌ به‌ گمرک‌ به‌ همان‌ سرعتی‌ که‌ کالاهای‌ خود را می‌خرند و حمل‌ می‌کنند توقع‌ دارند با‌ همان‌ سرعت‌ هم‌ عملیات‌ ترخیص‌ کالا در سیستم‌گمرکی‌ پیش‌ برود. کسب و کار الکترونیکی به ادارات گمرک امکان می دهد که به طریقه بهتری نیازهای ذینفعان مشارکت کننده در تجارت و حمل و نقل بین المللی را تامین کنند. مزایای کسب و کار الکترونیکی ادارات گمرک برای مشتریان عبارت است از بهبود سطح خدمات و دسترسی به اطلاعات و همچنین امکان تامین نیازهای تجار مورد اعتماد است. مزایای کسب و کار الکترونیکی ادارات گمرک برای اقتصاد ملی مشتمل بر افزایش رقابت تجاری از طریق ترخیص سریع تر کالاها، افزایش درآمد و امنیت و محافظت مرزها می باشد. مزایای کسب و کار الکترونیکی ادارات گمرک برای خود ادارات گمرکی شامل عملیات ساده و موثر گمرکات، یکپارچگی بهتر و اثربخشی مستمر خدمات از طریق اتوماسیون فرآیند های روزمره و فراهم ساختن امکان اعمال متمرکز تر قوانین و بررسی رعایت مقررات است.

مشکلات و محدودیت های گمرکات سنتی در فرایند امور گمرکی
تاخیر در مرزها واضح ترین مانع در تجارت بین المللی است. عمده ترین دلایل این تاخیرها عبارت است از رویه های قدیمی ترخیص گمرکی، کاغذ بازی زیاد، فقدان شفافیت در قوانین و مقررات گمرکی و روش های کندِ ارزیابی ریسک می باشند. یکی از منابع مهم ایجاد تأخیر برای تجار این است که باید قبل از ترخیص محموله اطلاعات تقریبا مشابهی را در فرم های مستند مختلف برای ادارات متعدد ارسال نمایند. در گمرک سنتی، خود کالاها می بایست از هر حیث مورد بررسی قرار گیرند. حمل و نقل دریایی انبوه کالاها که تا چند دهه قبل، تجارت بین المللی را در انحصار خود قرار داده بود، زمان کافی را برای گمرک جهت بازدید و بازرسی کالاها هم در خصوص صادرات و هم در خصوص واردات فرآهم می آورد. به علاوه در گمرک سنتی بیشتر مراحل گمرکی در یک نقطه متمرکز می باشد. اظهار نامه های صادراتی و وارداتی جهت انجام مراحل گمرکی مستلزم ارائه ی فرم های متعدد است و انجام این مراحل بدون ارائه ی فرم های کاغذی توسط شخص اظهار کننده یا نماینده ی او در مکان و زمان تعیین شده، توسط گمرک امکان پذیر نمی باشد. یکی از بزرگترین موانع اداری در برابر تجارت (بویژه در زمینه ی تجارت با استفاده از حمل و نقل دریایی) عبارت از مقررات و رویه های دست و پاگیر گمرکی است که نتوانسته با گسترش و افزایش پیچیدگی تجارت همگام باشد.
افزایش حجم تجارت جهانی در طول چند دهه ی گذشته تاثیر به سزایی بر حجم عملیات گمرک در زمینه ی ترخیص کالا داشته است. باید در نظر داشت افزایش حجم کالاها سبب شده که محدوده ی کالاهایی که گمرکات به کنترل آنها عادت کرده بودند نیز به شدت تغییر کند به طوریکه ساخت یک کالا با توجه به ترکیب آن و نیز تعیین تعرفه ی آن، کارشناسان را با مشکلات عدیده ای مواجه می سازد. در این ارتباط تاخیر در ترخیص کالاها، بنادر، فرودگاهها و انبارها را با حجم انبوهی از کالاهای ترخیص نشده، متروکه یا رسوبی مواجه خواهد ساخت که باعث افزایش زیان خواب سرمایه می شود. در صورتیکه گمرکات نتوانند کالاها را به سرعت ترخیص کنند، با مشکلاتی مواجه خواهند شد. استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات می تواند این مشکلات را کاهش دهد و زمینه را برای اجرای مطلوب این سازمان فرآهم آورد.
براساس مطالعات انجام شده و مدارک موجود در گمرکات سراسر کشور شاهد آن هستیم که امور گمرکی مربوط به صادرات و حتی واردات کالا با کندی انجام می شود و امورات اداری مربوطه با توجه به حجم انباشت پرونده ها و انبوهی از اسناد و مدارک با تحمیل هزینه های زیاد بر گمرک، هدر دادن وقت و … انجام می پذیرد. واقعیت این است که با توجه به دنیای رقابتی امروز و روند رو به رشد تجارت، گمرکات سنتی نمی توانند منابع مورد نیاز خود را به صورت بهینه ای تخصیص دهند. امروزه گمرک الکترونیکی به عنوان روشی جدید در تسریع انجام تشریفات مربوط به صادرات و واردات جایگزین گمرک سنتی شده است.

گمرک الکترونیک
یکی از جنبه‌های تحقق تجارت الکترونیک که در ایران مورد کم‌توجهی قرار گرفته، بحث گمرگ الکترونیک است. امروزه در بسیاری از کشورهای جهان استفاده از سیستم گمرک الکترونیک به منظور تسهیل تجارت الکترونیک آغاز شده است و برخی از آن‌ها سابقه‌ای ۲۰ ساله در این زمینه دارند. برای مثال، ژاپن یکی از کشورهای پیشتاز در این زمینه است و سیستم گمرک الکترونیکی آن بر مبنای یک سیستم تک‌پنجره‌ای یا تک ایستگاهی به دو بخش هوایی و دریایی تقسیم‌بندی شده است. سیستم گمرک الکترونیک ژاپن به نام NACCS از سال ۱۹۸۷ اجرا و پیاده‌سازی شد. در ابتدا در بخش هوایی ۱۰ فرودگاه و ۲۴۱ کاربر خصوصی را دربر می‌گرفت و هم‌اکنون ۹۵ درصد از اظهارنامه‌های صادراتی و وارداتی از این طریق انجام می‌شود. در بخش دریایی نیز که از سال ۱۹۹۱ افتتاح شد۱۲۰ بندر و ۹۵۸ کاربر خصوصی تحت پوشش قرار گرفته و ۹۶ درصد از اظهارنامه‌ها و واردات و صادرات نیز از این طریق انجام می‌شود. هم ‌اکنون بیش از ۳۰ قانون در خصوص واردات و صادرات در کشور ژاپن وجود دارد و اولین گام این کشور با هدف اجرای سیاست گمرک الکترونیک، کامپیوتری کردن قوانین و مقررات در این حوزه بوده است. ساختار گمرک ژاپن طی سال‌های اخیر به سرعت گسترش یافته و مرحله امکان‌سنجی توسعه ساختار گمرک ژاپن از دو سال پیش آغاز شده است و تا پایان سال ۲۰۰۹ یک سیستم نوین در زمینه گمرک در ژاپن ایجاد خواهد شد. کارشناسان معتقدند تجربه ۳۰ ساله ژاپن نشان می‌دهد که گمرک یک نظام کنترلی به شمار می‌رود و نکته اصلی در پیاده‌سازی بهینه گمرک الکترونیک توجه به نظرات و دیدگاه‌های بازرگانان در بخش خصوصی فعال در این حوزه است. این کار عامل مهمی در به حداقل رساندن هزینه‌های ملی خواهد بود. به نظر می‌رسد ضروری است که این مسئله در کشور ما نیز به طور جدی‌تر مورد توجه قرار گیرد.

با توجه به مباحث فوق می توان گمرک الکترونیکی را چنین تعریف نمود:
گمرک الکترونیکی عبارت از بکارگیری کسب و کار الکترونیکی در ادارات گمرک. جهت تامین نیازهای اداری و خدماتی شان و نیز برای تامین بهتر نیازهای ذینفعان مشارکت کننده در تجارت و حمل و نقل بین المللی و افزایش رقابت تجاری از طریق ترخیص سریع تر کالاها، افزایش درآمد و امنیتو محافظت مرزها می باشد.
گمرک سازمانی است که در انجام وظایف جاری خود دو هدف را باید به موازات هم مورد توجه قرار دهد. اول، فراهم کردن تسهیلات در امر تجارت بین المللی و دوم، اعمال قوانین و مقررات. حصول به این دو هدف به صورت همزمان و متعادل از چالش های مهم فرا روی گمرک است. استفاده از فناوری اطلاعات، گمرک را در راه تحقق اهداف فوق یاری خواهد داد. فناوری اطلاعات می تواند گمرک و خدمات گمرکی را به نحو شگرفی متحول سازد و در راه توسعه امر تجارت عملا بسیاری از قید و بندهای گذشته را حذف و شیوه های نوین را جایگزین روش های سنتی نماید.گمرک الکترونیک شامل فناوری‌های نوین مخصوصا فناوری اطلاعات در انجام تشریفات گمرکی و محموله‌هاست. اجرای گمرک الکترونیک نیازمند فراهم شدن زیرساخت‌های نرم‌افزاری، سیستمی و انسانی است.
از آنجاییکه روش استفاده از فناوری های الکترونیکی روز دنیا، هم امکانات ورود به عرصه تجارت الکترونیک را فراهم می کند و هم زمینه تحقق دولت الکترونیک را سهولت می بخشد، لذا با توجه به رشد روز افزون تکنولوژی و لزوم استفاده از تکنولوژی های نو نظیر RFID در ارائه خدمات و در راستای تحقق گمرک الکترونیک راهکارهایی برای کنترل و نظارت بر تشریفات گمرکی و سرعت بخشیدن به آنها و نیز ارتباط موثرتر گمرک با سازمان ها و شرکت های معین و همجوار ارائه شده که به عنوان راهکار هایی کاملا اجرایی، می توانند روند خدمت دهی به ارباب رجوع در گمرک را تسریع بخشیده و آنرا تسهیل نماید و موجب رونق صادرات و واردات گردد و از سوی دیگر موجبات افزایش کارایی پرسنل و سطح سلامت اداری را منجر شود. استفاده موثر از اینگونه تکنولوژی ها در گرو بهره گیری این فناوری ها، به عنوان موثرترین ابزاری است که می تواند استعدادهای بالقوه را به فعلیت درآورده و دستیابی به هدفهای تعیین شده را از کوتاهترین راه، ممکن سازد و مسیر اثربخشی و کارایی در تجارت جهانی و نیز تبعیت از قوانین و مقررات بین المللی در جهت حمایت همه جانبه از جامعه و وصول درآمد و کنترل های گمرکی را همجوار نماید؛ و نیز در تسهیل تشریفات گمرکی و افزایش رضایت ارباب رجوع و تحقق دولت الکترونیک موثر باشد.

فواید و مزایای بهره گیری از گمرک الکترونیک در امور گمرکی:
فناوری اطلاعات با رشدی شتابان، عرصه های گوناگون زندگی بشری را تحت تاثیر قرار داده و باعث تحولات بنیادی در بسیاری از اصول و شیوه های اقتصاد و تجارت شده است. تجارت الکترونیکی حاصل پیوند میان تجارت و فناوری اطلاعات و پدیده های به سرعت در حال گسترش است. در همین ارتباط گمرک الکترونیک به عنوان یکی از ارکان مهم تجارت الکترونیکی به طرق مختلف می تواند گلوگاه های گمرکی را کاهش دهد یا حتی در برخی موارد برطرف سازد. اولین طریقه، عبارت ترخیص الکترونیکی می باشد. یک ویژگی متمایز تجارت الکترونیکی عبارت از ایجاد فرصت برای تجارت بدون مرز است. در زمینه ی برخی کالاها و خدمات، اینترنت با ایجاد امکان تحویل الکترونیکی سفارشات، به طور موثر مراحل ترخیص گمرکی را در معاملات تجاری بین المللی حذف می کند. در معاملات تجارت الکترونیکی کالاهایی که مستلزم تحویل فیزیکی است، ارسال الکترونیکی داده های مربوط به اسناد حمل و نقل و اظهار نامه های گمرکی برای ادارات گمرکی، این امکان را فراهم می سازد که قبل از اینکه محموله تخلیه شود، داده های مربوط به آن جهت ترخیص مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد. نتیجه ی اینکار ترخیص فوری محموله است در حالیکه همزمان به علت تجزیه و تحلیل بهتر و سریعتر داده ها، دقت ارزیابی ریسک گمرک بهبود می یابد. بنابراین بدون تاثیر نامطلوب بر اعمال قوانین و مقررات، الزام به بازرسی فیزیکی محموله کاهش می یابد. مستند سازی الکترونیکی با استفاده از یک ساختار مشترک و با ایجاد ارتباط اینترنتی بین ادارات نظارتی، می تواند فرایند ارسال اطلاعات لازم برای ترخیص را به ورود یکبار اطلاعات تبدیل کند.
در دسترس قرار دادن آنلاین قوانین و مقررات گمرکی، به طور قابل ملاحظه ای شفافیت در امور گمرکی را افزایش می دهد. مستند سازی الکترونیکی گمرکات، امکان از قبل شناسایی کردن محموله ی غیر قانونی یا متصدی حمل و نقل مشکوک را فراهم می آورد و همچنین کمک می کند که نمونه گیری بهتری از کالاها جهت بازرسی صورت گیرد که این به معنای بازرسی فیزیکی بهتر و تاخیر کمتر برای تجار مورد اعتماد و صرفه جویی در وقت کارکنان است. به کارگیری فناوری اطلاعات در گمرک مزایای زیادی به همراه دارد. رویه های گمرک بدون بکار گیری فناوری اطلاعات برای تجارت جهانی مانع بزرگی محسوب می شود. عمده ترین مزایای بکارگیری فناوری اطلاعات در گمرک عبارتند از: نظارت های گمرکی با کارآیی بیشتر، ترخیص کالاها با کارآیی بیشتر، کاربرد یکسان قوانین گمرکی، جمع آوری بهتر عایدات گمرکی، تحلیل  بهتر اطلاعات، تهی کیفیت تر آمار تجارت خارجی و افزایش کیفیت اطلاعات مهمترین مزیت گمرک الکترونیکی برای بازرگان، کاهش زمان تلف شده برای صدور گواهی نام ها و مجوز ها و ترخیص کالا می باشد.
حساسیت و اهمیت صادرات کالا و خدمات برای کشور ها موجب شده است تا این کشورها، ابزارها و عوامل موثر در آن را شناسایی و در جهت توسعه صادرات تلاش نمایند. خدمات گمرکی از عوامل موثر در توسعه صادرات کالا و خدمات می باشند. در واقع تجارت بین المللی در جهان بدون استفاده از خدمات گمرکی معنا و مفهومی ندارد. با توجه به ظهور تجارت الکترونیکی، امروزه انتظار جامعه تجاری این است که رویه های گمرکی، شفاف و قابل پیش بینی شود و ترخیص کالاها سریع صورت گیرد. از طرفی دولت انتظار جمع آوری کارای درآمدها و اعمال موثر قوانین و مقررات صادرات و واردات را دارد. به منظور تامین این انتظارات، بسیاری از ادارات گمرکی مبادرت به بازنگری و مدرن سازی رویه ها و فرآیند هایشان کرده و از فناوری اطلاعات و ارتباطات و تجارت الکترونیکی برای پشتیبانی عملیاتشان استفاده می کنند. در واقع امروزه رویه های گمرکی بدون بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات برای تجارت جهانی مانع بزرگی محسوب می شود. با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات و ایجاد گمرک الکترونیکی می توان تمامی عملیات، محاسبات و نظارت های گمرکی را با دقت و سهولت انجام داد و دیگر مشکلی تحت عنوان عدم دقت و یا تعویق انجام مراحل وجود نخواهد داشت. مهمترین مزیت گمرک الکترونیکی برای بازرگانان، کاهش اتلاف وقت برای صدور گواهی نامه ها و مجوز ها و ترخیص کالا می باشد. الکترونیکی شدن گمرک باعث کاهش هزینه های مبادله، سرعت انتقال، بهبود ارتباطات، مشارکت راحت تر طرف های تجاری در فرایند مبادله و افزایش اعتماد متقابل می شود.
کسب و کار الکترونیکی به ادارات گمرک امکان می دهد که به طریقه بهتری نیازهای ذینفعان مشارکت کننده در تجارت و حمل و نقل بین المللی را تامین کنند. مزایای کسب و کار الکترونیکی ادارات گمرک برای مشتریان عبارت است از بهبود سطح خدمات و دسترسی به اطلاعات و همچنین امکان تامین نیازهای تجار مورد اعتماد است. مزایای کسب و کار الکترونیکی ادارات گمرک برای اقتصاد ملی مشتمل بر افزایش رقابت تجاری از طریق ترخیص سریع تر کالاها، افزایش درآمد و امنیت و محافظت مرزها می باشد. مزایای کسب و کار الکترونیکی ادارات گمرک برای خود ادارات گمرکی شامل عملیات ساده و موثر گمرکات، یکپارچگی بهتر و اثربخشی مستمر خدمات از طریق اتوماسیون فرآیند های روزمره و فراهم ساختن امکان اعمال متمرکز تر قوانین و بررسی رعایت مقررات است.

بنابراین اهم وظایف گمرک الکترونیکی عبارت است از:
ا) اطمینان از صحت میزان و پرداخت حقوق گمرکی و مالیات مربوط به صادرات و واردات.
۲) کنترل و ارزیابی کالاها و محصولات وارداتی و صاداتی
استفاده از وب می تواند مزایای بی شماری را به همراه داشته باشد. به طور مثال می توان یک فرایند ترخیص الکترونیکی مفید و ارزشمند را برای گمرک به طریقی طراحی نمود که هزینه ها را حداقل سازد و موجب افزایش رضایت مشتریان شود. عمده ترین مسئله در گمرک الکترونیکی، ملاحظات امنیتی می باشد. جاسوسی، خراب کاری، و حملات تبهکارانه برای سیستم های اطلاعاتی در جوامع امروزی به صورت روزانه اتفاق می افتد. با بسط و توسعه وب نسبت به گذشته مبادلات الکترونیکی بیشتری صورت می گیرد و همزمان با این، فرصت های بیشتری جهت خرابی سیستم به وجود می آید. لذا باید برخی سیستم های امنیتی را جهت امنیت داده ها، انتقال ها و سیستم ها در ترخیص کالا از گمرک ایجاد کرد. اتوماسیون تسریع صادرات و واردات را سبب می شود و به حفظ امنیت محموله ها کمک می کند. علی رغ