بازآفرینی، راهبردی برای ارتقای کیفیت زیست شهروندان ایلامی
به گزارش خبرنگار ایرنا، طرح جامع بازآفرینی شهری به عنوان راهبردی کلیدی و رویکردی نوین در حوزه توسعه پایدار، بر ضرورت تحول و نوسازی بافتهای فرسوده و ناکارآمد شهری تأکید دارد، این تدبیر هوشمندانه نه تنها نشان از عزم راسخ دولت برای بهبود کیفیت زندگی شهروندان و ارتقای سطح زیست آنان است بلکه گامی بنیادین در راستای دستیابی به پایداری کالبدی، اقتصادی و اجتماعی شهرها محسوب میشود
این طرح از طریق رونقبخشی به حوزه ساخت و ساز، ایجاد فرصتهای شغلی جدید و صیانت از میراث غنی فرهنگی و تاریخی موجود در این بافتها به احیای هویت شهری و تقویت حس تعلق مکانی کمک شایانی میکند.
بافتهای فرسوده که اغلب محل سکونت و امرار زندگانی میلیونها نفر هستند، نیاز به توجه ویژه برای حفظ جان و مال ساکنان دارند، بازآفرینی این مناطق نقشی حیاتی در کاهش آسیبهای اجتماعی، افزایش اعتماد عمومی و نشاط اجتماعی ایفا کرده و زمینهساز توسعه متوازن و پایدار میشود، تحقق کامل این اهداف مستلزم تسهیلگری مداوم و مؤثر برای نوسازی و بهسازی است.
لزوم مداخله و ساماندهی بافتهای فرسوده و تاریخی به دغدغهای جدی برای سازمانهای ذیربط تبدیل شده است به گونهای که رویکردهای جامع و یکپارچه را برای حل مسائل پیچیده شهری در مناطق هدف ضروری ساخته است، این اقدامها در نهایت به پیشرفت همهجانبه اقتصادی، کالبدی، اجتماعی و محیطی منجر خواهد شد و در واقع بازآفرینی شهری بر این نکته تاکید دارد که هرگونه طرح و اجرای راهکار برای مواجهه با چالشهای شهری، باید دارای اهدافی بلندمدت و راهبردی باشد.
گسترش محدوده بافت فرسوده ایلام
بررسیهای میدانی خبرنگار ایرنا حاکی از گسترش قابل توجه محدوده بافت فرسوده در شهر ایلام است، بر پایه آخرین اطلاعات در سال های گذشته گستره بافت فرسوده ایلام از ۳۷۴ به ۵۰۰ هکتار افزایش یافته است، این اقدام با هدف شتاب در نوسازی و بهسازی مناطق فرسوده و ناپایدار شهری انجام گرفته است که فرصتهای جدیدی را برای شهروندان ایلامی فراهم میآورد.
در همین راستا، مشوقهای ویژهای برای مالکان بافتهای فرسوده در نظر گرفته شده است تا ساکنان این مناطق بتوانند از مزایای طرح بازآفرینی شهری بهرهمند شوند، از جمله این مشوقها میتوان به اعطای حداکثر دو طبقه تشویقی نسبت به تراکم مجاز در برخی مناطق و یک طبقه تشویقی در دیگر نقاط شهری، امکان اختصاص سطح اشغال مجاز طبقه همکف به کاربریهای انتفاعی و تجاری، تخصیص ۲۰ درصد از فضای باز غیرمسقف مجموعه برای تامین بخشی از پارکینگهای مورد نیاز، امکان استفاده از مساحت معابر بنبست و تسهیل در ضوابط معماری اشاره کرد.
افزون بر این، متقاضیان نوسازی بافتهای فرسوده میتوانند از تسهیلات مسکن ملی و طرح بازآفرینی شهری استفاده کنند، افرادی که املاک مسکونی آنها در محدوده بافتهای ناکارآمد شهری قرار دارد میتوانند با مراجعه به سامانه facilityudrcir نسبت به نامنویسی برای دریافت این تسهیلات اقدام کنند، همچنین در صورت تایید نشدن در این سامانه امکان نامنویسی برای تسهیلات خارج از بافت فرسوده از طریق سامانه temgtmrudir وجود دارد، این توسعه و مشوقهای مرتبط، گامی مهم در راستای ایمنسازی و بهبود کیفیت زندگی در شهر ایلام و بهرهمندی از مسکن ایمن برای شهروندان محسوب میشود.
چالشها و برنامههای آتی بازآفرینی شهری در ایلام
افزون بر بافتهای فرسوده، وجود بیش از ۲۴۰ هکتار سکونتگاه غیررسمی در ایلام نیز گزارش شده است، این مناطق همراه با بافتهای فرسوده و روستاهای الحاقشده به حریم شهری بخش قابل توجهی از سیمای شهری ایلام را تشکیل میدهند و چالشهای کالبدی و اجتماعی ژرفی برای این شهر به همراه دارند.
با توجه به این که ایلام دارای ۳۷۵ هکتار بافت فرسوده، ۲۴۰ هکتار سکونتگاه غیررسمی، ۱۵۰ هکتار محدودههای سکونتگاهی غیرمصوب و ۱۰۰ هکتار روستای الحاقشده به حریم شهری است این آمار نشاندهنده گستردگی مناطق نیازمند بازآفرینی در این شهر است.
محلههای «بانبرز، بانبور و سبزیآباد» به عنوان محلات هدف طرحهای بازآفرینی شهری در ایلام انتخاب شدهاند، این محلات ۳۴ درصد از گستره شهر ایلام و ۴۷ درصد از جمعیت شهر را در خود جای دادهاند که گویای تراکم جمعیتی بالا و اهمیت بازآفرینی در آنها است.
۳۵ درصد جمعیت ایلام در سکونتگاههای غیررسمی میزیند
شهردار ایلام با بیان این که ساماندهی سیلبندها، کانالها و آسفالت معابر در زمره مهمترین دغدغههای این دستگاه و شهروندان به شمار میرود، اعلام کرد بیش از ۳۵ درصد جمعیت شهری ایلام در سکونتگاههای غیررسمی زندگی میکنند.
افشین مظفری اظهار کرد: بیش از ۳۵ درصد جمعیت شهری ایلام در سکونتگاههای غیررسمی ساکن هستند که برخی از آنها پیشینه ۳۰ تا ۳۵ ساله دارند و شهرداری ایلام با وجود غیرمجاز بودن این ساخت و سازها ناگزیر شده است از منابع داخلی برای جدولکشی و آسفالت این مناطق اقدام کند.
شهردار ایلام یادآور شد: در حوزه بافت فرسوده و در راستای آزادسازی و ساماندهی شبکه معابر اصلی شهر نیز تاکنون مبلغ هنگفت ۷۱۳ میلیارد تومان برای تملک زمینهای مسیر تعریض (مانند خیابانهای آزادی و آیتالله حیدری) پرداخت شده است.
مظفری ادامه داد: همچنین برای تشویق مردم به نوسازی، شهرداری ایلام تخفیف ۵۰ درصدی در پروانههای ساختمانی لحاظ کرده که این کار تاکنون منجر به تحمیل کاهش درآمدی معادل ۴۷ میلیارد تومانی به شهرداری شده است.
وی گلایه کرد که هیچ نهاد بالادستی این کسری بودجه را جبران نکرده و این مساله اجرای پروژههای حیاتی مانند بازسازی بوستانها و ساماندهی دستفروشان را با مشکل مواجه کرده است.
شتاب توسعه در محلات هدف بازآفرینی ایلام
مدیرکل راه و شهرسازی ایلام با تشریح آخرین وضعیت طرحهای بازآفرینی شهری در استان اعلام کرد که بازآفرینی شهری فرآیندی با رویکرد توسعهمحور در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی است که با هدف ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و بهسازی ساختار کلی شهرها اجرایی میشود.
جعفر رفیعی گفت: احداث مرکز نگهداری آسیبدیدگان اجتماعی، مرکز جامع خدمات بهزیستی، کتابخانه محله «بانبرز»، برج هنر، بوستان ارغوان، پیادهروسازی خیابان شهید کلانتری ملکشاهی، عملیات سیلبند و ساخت سرسرای ورزشی محله بانبرز از جمله پروژههای شاخص اجرا شده در سالهای اخیر به شمار میروند.
وی به اقدامها در حوزه بهسازی و آسفالت معابر پرداخت و افزود: تأمین قیر سهمیهای برای معابر محلات هدف شهرستانهای مختلف، جدولگذاری و بهسازی معابر محله «هانیوان» و ادامه عملیات اجرایی سرسرای ورزشی بعثت ایلام نیز در دستور کار قرار دارد.
مدیرکل راه و شهرسازی ایلام با اشاره به گستره طرحهای بازآفرینی شهری استان اظهار کرد: محلههای هدف بازآفرینی در شهرهای ایلام، آبدانان، ایوان، درهشهر، ارکواز ملکشاهی، سرابله، مهران، دهلران، چوار، زرنه، لومار، دلگشا، آسمانآباد و بدره شناسایی شده و برنامهریزیهای لازم برای بهبود وضعیت زیرساختی و خدماتی آنها صورت گرفته است.
رفیعی اضافه کرد: ادامه حمایتهای مالی و تخصیص اعتبارهای جدید زمینهساز شتاببخشی به روند توسعه و بهبود کیفیت زندگی در این محلهها شده و میتواند موجب تحرک بیشتر در حوزه آبادانی شهری شود.
اعتبارهای بازآفرینی ایلام ۱۰۰ درصد تخصیص مییابد
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار ایلام نیز در باره گفت که اعتبارهای بازآفرینی شهری در استان به صورت کامل تخصیص مییابد و از این فرصت طلایی باید برای نوسازی و توانمندسازی بافتهای فرسوده به بهترین شکل بهرهبرداری شود.
رضا دارابی در نشست اخیر ستاد بازآفرینی شهری استان ایلام با حضور فرمانداران و شهرداران شهرستانهای مختلف، با بیان این که اجرای طرحهای بازآفرینی شهری نقش مهمی در ارتقای کیفیت زندگی شهروندان دارد، اظهار کرد: این فرصت ارزشمند که از سوی سازمان بازآفرینی شهری کشور برای استان فراهم شده، باید با برنامهریزی دقیق و همکاری همه دستگاههای اجرایی به بهترین شکل مورد بهرهبرداری قرار گیرد.
وی توضیح داد: تحقق ۱۰۰ درصدی تخصیص اعتبارهای بازآفرینی در شرایط کنونی کشور که با محدودیت منابع عمرانی مواجه هستیم، ظرفیتی ارزشمند است و میتواند زمینهساز بهسازی، نوسازی و توانمندسازی محلههای هدف و سکونتگاههای غیررسمی در استان باشد.
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار ایلام بازسازی و بهسازی بافتهای فرسوده و مناطق بدون زیرساخت مناسب را ضرورتی انکارناپذیر دانست و تأکید کرد که نیازهای محلههای هدف باید با دقت شناسایی شود تا پروژهها به گونهای طراحی و اجرا شوند که در بازه زمانی کوتاه، قابل بهرهبرداری برای مردم باشند و از فرسایش زمانی پروژهها جلوگیری شود.
دارابی ضمن تأکید بر ضرورت پیوست اجتماعی در همه طرحهای بازآفرینی شهری، بیان کرد: هدف اصلی از اجرای پروژههای بازآفرینی، ارتقای کیفیت زندگی در محلههای فرسوده و تقویت سرمایه اجتماعی در این مناطق است.
وی افزود: پروژههای عمومی مردم محور از جمله احداث خانههای بهداشت، سیلبندها، کتابخانهها، مجموعههای فرهنگی و ورزشی، بوستانها و سایر زیرساختهای خدمات شهری باید با هماهنگی ادارهکل راه و شهرسازی استان به سازمان بازآفرینی شهری کشور معرفی شوند تا از ظرفیت موجود به سود مردم بیشترین بهرهبرداری صورت گیرد.
اختصاص ۶۰ میلیارد تومان برای پروژههای بازآفرینی شهری ایلام
معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران با اعلام تخصیص ۶۰ میلیارد تومان اعتبار ویژه بازآفرینی شهری استان ایلام، بر شتاب در تکمیل پروژههای نیمهتمام و تعریف طرحهای جدید در این حوزه تاکید کرد.
عبدالرضا گلپایگانی در سفر آبان گذشته خود به استان ایلام با اشاره به گامهای مثبت در حوزه بازآفرینی اظهار کرد: در سال جاری ۶۰ میلیارد تومان اعتبار برای اجرای پروژههای بازآفرینی شهری این استان اختصاص یافته است و شرکت بازآفرینی شهری از تکمیل پروژههای نیمهتمام و اجرای طرحهای جدید در سال ۱۴۰۴ حمایت میکند.
وی افزود: ارتقای کیفیت زندگی در بافتهای فرسوده، مقاومسازی ساختمانها در مقابل زمینلرزه و دیگر بلایای طبیعی، ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی و احیای بافتهای تاریخی از جمله اهداف اصلی بازآفرینی شهری است که به طور جدی در استان ایلام دنبال میشود.
معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران بیان کرد: حمایتها و اعتبارهای این شرکت معطوف به تکمیل پروژههای نیمهتمام و عملیاتی شدن طرحهای پیشنهادی جدید خواهد بود و اهتمام ویژهای برای شتاب بخشیدن به روند بازآفرینی محلات هدف ایلام وجود دارد.
مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران در نشست ستاد بازآفرینی شهری ایلام با تأکید بر ضرورت تبدیل برنامهریزیها به اقدامهای میدانی ملموس، خواستار تقویت و بازآرایی فوری ساختارهای نهادسازی در دستکم پنج شهر استان شد.
گلپایگانی با اشاره به این که استان ایلام همچنان آثار ویرانیهای دوران دفاع مقدس را در کالبد خود دارد، تصریح کرد که بازآفرینی فراتر از ساخت و ساز صرف، به معنای احیای زیست شهری و امید اجتماعی است و طرحهای زیرساختی باید با نگاه انسانی و اجتماعی ژرف همراه باشند.
او معتقد است که فراهم آمدن محیطی ایمن و مجهز برای حضور بانوان و شهروندان در فعالیتهای فرهنگی به تزریق نشاط به جامعه کمک شایان خواهد کرد.
ضعف آمایش سرزمین، ریشه اصلی حاشیهنشینی
مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران، ضعف در نظام آمایش سرزمین و برنامهریزی ملی را عامل اصلی گسترش پدیده حاشیهنشینی دانست و گفت که این پدیده اگر درست مدیریت میشد میتوانست با فراهم آمدن فرصتهای شغلی و زندگی برابر کنترل شود.
گلپایگانی تاکید کرد: برنامهریزی بدون اقدام و عمل، تنها واژهای بیجان است وقتی سخن از بازآفرینی به میان میآید باید صدای تغییر در کوچه و خیابان شنیده شود؛ تحرک عملیاتی جایگزین تکرار وعدهها است.
وی از مصوبه اخیر ستاد ملی بازآفرینی خبر داد که بر تقویت ساختار بازآفرینی در شهرداریها تأکید دارد و فعالسازی سریع این ساختارها در چهار یا پنج شهر ایلام را ضروری برشمرد.
مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری همکاری و همافزایی دستگاههای اجرایی را کلید موفقیت پروژههای جمعآوری فاضلاب و بهسازی بافتهای فرسوده دانست و هشدار داد که تکیه صرف بر واگذاری قیر رایگان ممکن است طرحها را به بیراهه بکشاند.
گلپایگانی تضمین کرد که قیر و مصالح مورد نیاز برای آسفالت کوچههای خاکی ایلام، بدون سختگیری تامین و در اختیار شهرداریها قرار میگیرد تا عملیات اجرایی با شتاب بیشتری پیش رود و شهرداران باید با همه توان پای کار بیایند.
وی با ابراز گلایه از کمتحرکی برخی مدیران استانی به آمار پایین جذب سهمیه قیر اختصاص یافته اشاره کرد و گفت که از دو هزار تن سهمیه سال گذشته تنها ۶۰۰ تن جذب شده است که نشان از ضرورت اقدام جدیتر توسط مدیران در این حوزه دارد.
بازآفرینی نیازمند حضور و همراهی مردم
گام نخست در هر برنامه موفق تضمین همراهی فعالانه شهروندان و بهرهگیری از دانش نخبگان بومی است، تحقق اهداف نهایی یعنی ارتقای کیفیت سکونت منوط به حضور همزمان سه رکن اساسی نهادهای رسمی متولی، سازمانهای مردمنهاد (سمنها) به عنوان پل ارتباطی و جامعه محلی به عنوان ذینفع اصلی در فرآیند تصمیمگیری و اجرا است.
افزون بر این، با توجه به هزینهبر بودن ذاتی پروژههای بازآفرینی ورود هوشمندانه بخش خصوصی در اجرای این طرحها حیاتی است، اما این مشارکت باید از جنس تعهد توسعهای و مسئولیتپذیری همگانی باشد تا منافع کوتاهمدت با همکاری فعال بخش خصوصی به رویکردی سودمند برای عموم و خلق محیطهای ایمن تبدیل شود.
برای نوسازی و بازسازی بافتهای فرسوده شهری دولت مشوقهای ویژهای برای مالکان آنها در نظر گرفته است تا ساکنان این مناطق بتوانند از مزایای طرح بازآفرینی شهری بهرهمند شوند، از جمله این مشوقها میتوان به اعطای حداکثر دو طبقه تشویقی نسبت به تراکم مجاز در برخی مناطق و یک طبقه تشویقی در دیگر نقاط شهری، امکان اختصاص سطح اشغال مجاز طبقه همکف به کاربریهای انتفاعی و تجاری، تخصیص ۲۰ درصد از فضای باز غیرمسقف مجموعه برای تامین بخشی از پارکینگهای مورد نیاز، امکان استفاده از مساحت معابر بنبست و تسهیل در ضوابط معماری اشاره کرد.