اسلام! دین پیامبری که اول به کودکان سلام می‌کرد

دین مبین اسلام برنامه جامع و کاملی برای انسان دارد از این جهت که تمام ابعاد وجودی انسان هم مادی و هم معنوی را مورد توجه قرار می دهد و برای انسان ارزشی فراتر از جسم و بعد مادی قائل است. خداوند در قرآن کریم اصل وجودی انسان را روح یا بعد معنوی انسان می داند؛ که پس از مرگ به سوی او باز می گردد. لذا هنگامی که از دریچه اسلام به تربیت کودک نگاه می کنیم با دو بعد روبه رو هستیم؛ یکی بعد مادی یا همان جسمی و دیگر بعد معنوی یا روحی و روانی. از آنجا که مهمترین اصل وجود انسان بعد معنوی، روحی و روانی او می باشد، اسلام برای محبت به کودک که در ارتباط با بعد معنوی است و موجب شکوفایی و پرورش آن می شود ارزش زیادی قائل می باشد؛ این امر در احکام اسلام، قرآن و سیره ائمه معصومین(ع) به وضوح قابل مشاهده است.

 نگرش خانواده ها

در بیشتر خانواده های امروزی، هنگامی که بحث از تولد فرزند به میان می آید، بخش زیادی از هم و غم والدین به مسائل مادی تعلق می گیرد و از راه های مختلف از جمله خرید سیسمونی و باز کردن حساب پس انداز و … به دنبال رفاه و تامین مالی فرزند می باشند و سعادت فرزندشان را در رفاه مادی می دانند. خانواده ها غالبا این نکته را فراموش می کنند که طبق معارف اسلامی انسان برای هدفی فراتر از این مسائل خلق شده است. کودک امانتی است از جانب خداوند به والدین که رشد و پرورش تمام ابعاد وجودی او از وظایف والدین می باشد. و صرفا با توجه به یک بعد، و بدون آمادگی پیشین نمی توان به این هدف مهم نایل شد. پرورش روح و روان کودک نیازمند برنامه ریزی و آمادگی از قبل می باشد و شیوه تربیتی که اسلام به ما معرفی کرده است تربیت همراه با محبت و مهربانی است.

 چرا محبت؟

با نگاهی به آموزه‌ها و معارف اسلامی در می یابیم که در رابطه با کودکان، بر محبت و مهربانی نسبت به آنان تاکید بسیاری شده است. زمانی که نوشته ها و نظریه های نویسنده ای را در طول زمان بررسی می کنیم، گاها می‌بینیم که خود نویسنده نوشته های قبلی خود را به کلی رد یا آن را اصلاح می کند. یا اینکه ممکن است نظریه ای از نظریه های روانشناسی پس از مدتی به کلی از اعتبار ساقط می شود و نظریه ای جدید جای آن را می گیرد. اما آموزه های اسلامی چون از جانب بشر نبوده و از حکمت خداوند نشأت می گیرد، ثابت بوده و به مرور زمان دچار تغییر نمی شود در نتیجه انسان را به هدف والای آفرینش می رساند.

 زمانی که دین مبین اسلام در شیوه تربیتی کودک به محبت، تاکید می کند به این معناست که تنها از این طریق یعنی با محبت و مهربانی است که والدین می‌توانند استعدادهای وجودی فرزند خود را پرورش داده و او را به کمال انسانی که خالق حکیم برایش در نظر گرفته برسانند. زمانی که کودک از سوی والدین خود با محبت روبرو می شود، احساس امنیت می کند و اعتماد به نفس می یابد در نتیجه می تواند مسیر پیش روی خود را به راحتی بپیماید. اما برای این مهم، لازم است که والدین درک درستی از محبت داشته باشند و در این زمینه به افراط و تفریط کشیده نشوند.

 محبت به کودک سیره نبوی

با نگاهی اجمالی به سیره پیامبر (ص) و روایات ائمه معصومین (ع)، می توان به ارزش والای محبت به کودکان پی برد. خداوند در قرآن کریم پیامبر گرامی اسلام را به عنوان «اسوه حسنه» معرفی کرده است؛ بنابراین گفتار و رفتار ایشان در برخورد با کودکان الگوی عملی مناسبی را در اختیار والدین قرار می دهد.

سیره پیامبر گرامی اسلام بیان محبت نسبت به کودکان بوده است. ایشان از والدین می خواستند که کودکان خود را دوست بدارند و به آن ها مهر بورزند. پیامبر گرامی اسلام هنگامی که امام حسن (ع) در هنگام نماز بر شانه ایشان نشسته بودند، سجده  نماز خود را طولانی کردند. ایشان هر روز صبح کودکان خود را نوازش می کردند و پیوسته امام حسن(ع) و امام حسین(ع) را می بوسیدند؛ بوسه فرزندان را حسنه می دانستند و می فرمودند که برای هر بوسه فرزند درجه ای در بهشت است. از جمله موارد مورد تاکید پیامبر(ص) سلام کردن به کودکان می باشد، چرا که کودکان آداب اجتماعی را از والدین خود می آموزند و آن گونه که با آنها رفتار می شود را به عنوان الگویی برای خود قرار داده و در آینده آن را به کار می برند. پیامبر گرامی اسلام هفت سال اول زندگی کودک را دوره سیادت و سروری می دانستند که کودک در این دوره به بازی می پردازد و در حین بازی و با راهنمایی والدین برای مراحل بعدی زندگی آمادگی پیدا می کند.

 افراط در محبت یا بیش فعالی؟

همانگونه که کمبود محبت در کودکی عقده های روانی ایجاد می کند و منجر به عدم اعتماد به نفس، گوشه گیری، اعتیاد و… می شود، زیاده روی در این امر نیز آثار سویی را به دنبال دارد. محبت به کودک به صورت های گوناگون توصیه شده است اما باید توجه داشت که منظور از محبت، آن چیزی است که موجب پرورش جسم، روح و روان کودک می باشد و به معنای اطاعت محض از کودک نیست.

 امروزه واژه بیش فعالی را از والدین بسیار می شنویم اما آیا واقعا آن ها با مفهوم بیش فعالی آشنا هستند و ویژگی های کودک بیش فعال را می دانند یا اینکه صرفا بی نظمی و عدم اطاعت پذیری کودک و بی حوصلگی و تنبلی خود را به وسیله این واژه توجیه می کنند؟ در بیشتر مواقع بسیاری از رفتارهای کودک به دلیل افراط در محبت ورزی به کودک می باشد که والدین ناخواسته آنها را موجب می شوند.

بعضی از والدین فکر می کنند که خدمت کردن با تمام توان به کودک او را به درجات عالی می رساند اما این موضوع نه تنها سبب ارتقاء کودک نمی‌شود بلکه نتیجه عکس دارد. گاهی حتی تنبیه کودک در صورتی که در جهت پرورش او باشد، مصداقی از محبت است.

 اسلام دین اعتدال بوده و انسان را به میانه روی در کارها توصیه می کند. امام باقر(ع) بدترین پدران را پدرانی می‌دانند که در محبت نسبت به فرزندان خود از حد آن تجاوز می کنند؛ چرا که محبت بیش از حد بی مسئولیتی کودک را به بار می آورد و در نهایت منجر به سرپیچی کودک از والدین می شود و شکل گیری شخصیتی طغیان گر در وی می شود.

منبع : سايت ايلام پويا به قلم سردبير